Tổ chức Tiêu chuẩn hoá Quốc tế - ISO - International Organization for Standardization

ISO là liên đoàn quốc tế của các cơ quan tiêu chuẩn hoá quốc gia và là tổ chức tiêu chuẩn hoá lớn nhất của thế giới hiện nay. Mục tiêu của ISO là thúc đẩy sự phát triển của công tác tiêu chuẩn hoá và các hoạt động có liên quan nhằm tạo thuận lợi cho việc trao đổi hàng hoá và dịch vụ trên phạm vi toàn thế giới và phát triển sự hợp tác trong lĩnh vực trí tuệ, khoa học công nghệ và kinh tế. Kết quả của các hoạt động kỹ thuật của ISO là các tiêu chuẩn quốc tế ISO. Phạm vi hoạt động của ISO bao trùm tất cả các lĩnh vực, trừ điện và điện tử thuộc phạm vi trách nhiệm của Uỷ ban Điện Quốc tế IEC.

ISO được thành lập năm 1946 tại Luân Đôn nhưng chính thức bắt đầu hoạt động từ 23/2/1947. ISO có ba loại thành viên: thành viên đầy đủ, thành viên thông tấn và thành viên đăng ký . Thành viên của ISO phải là cơ quan tiêu chuẩn hoá quốc gia và mỗi quốc gia chỉ có duy nhất một cơ quan/tổ chức đại diện để tham gia ISO. Hiện nay, trên 70% thành viên của ISO là các cơ quan chính phủ được thành lập theo luật định. Số còn lại tuy không phải là cơ quan chính phủ nhưng được chính phủ cử ra làm đại diện duy nhất cho quốc gia tại tổ chức này (có thể là hiệp hội hoặc cơ quan tư nhân).

Cơ cấu tổ chức của ISO bao gồm:

+ Đại Hội đồng: họp toàn thể mỗi năm một lần;

+ Hội đồng ISO: gồm 18 thành viên được Đại Hội đồng ISO bầu ra;

+ Ban Thư ký Trung tâm: thực hiện chức năng Thư ký vụ cho Đại Hội đồng và Hội đồng trong việc quản lý kỹ thuật, theo dõi các vấn đề thành viên, hỗ trợ kỹ thuật cho các Ban kỹ thuật và Tiểu ban kỹ thuật, chịu trách nhiệm về xuất bản, thông tin, quảng bá và chương trình cho các nước đang phát triển.

+ Các Ban chính sách phát triển gồm có: Ban Đánh giá sự phù hợp - CASCO; Ban Phát triển - DEVCO; Ban Thông tin - INFCO; Ban Chất chuẩn - REMCO; Ban Chính sách người tiêu dùng - COPOLCO.

+ Hội đồng Quản lý Kỹ thuật (TMB): tổ chức và quản lý hoạt động của các Ban kỹ thuật tiêu chuẩn;

+ Các Ban Kỹ thuật tiêu chuẩn: hiện nay, ISO có 2859 cơ quan kỹ thuật bao gồm 186 Ban Kỹ thuật, 576 Tiểu ban Kỹ thuật, 2057 Nhóm Công tác và 40 Nhóm Nghiên cứu (số liệu năm 1999) để tiến hành nghiên cứu và soạn thảo các tiêu chuẩn và các hướng dẫn của ISO.

+ Các Ban cố vấn.

Hiện có khoảng 30.000 các nhà khoa học, kỹ thuật, các nhà quản lý, cơ quan chính phủ, các nhà công nghiệp, người tiêu dùng,.... đại diện cho các cơ quan tiêu chuẩn hoá quốc gia thành viên tham gia vào việc xây dựng các tiêu chuẩn quốc tế và các chính sách phát triển của ISO.

Hiện có trên 500 tổ chức quốc tế có quan hệ với các cơ quan kỹ thuật của ISO.

Tính đến hết năm 2000, ISO đã ban hành được trên 12000 tiêu chuẩn quốc tế ISO và các xuất bản phẩm khác (hướng dẫn, báo cáo kỹ thuật, v.v...).

Việt Nam tham gia ISO từ năm 1977 và đã có những đóng góp nhất định cho tổ chức này. Đến nay, Việt Nam là thành viên P (thành viên tham gia) của 5 Ban Kỹ thuật và thành viên O (thành viên quan sát) của trên 50 Ban Kỹ thuật của ISO, tham góp ý cho việc xây dựng mới và soát xét khoảng 50 tiêu chuẩn quốc tế ISO hàng năm.

Trong những năm gần đây, Việt Nam đã 2 lần được Đại Hội đồng bầu làm thành viên của Hội đồng ISO cho các nhiệm kỳ: 1997-1998 và 2001-2002. Việc hoà hợp các Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) với Tiêu chuẩn Quốc tế ISO cũng là một mục tiêu quan trọng trong hoạt động tiêu chuẩn hoá của Việt Nam. Trong những năm gần đây, nhiều TCVN đã được ban hành trên cơ sở chấp nhận các tiêu chuẩn quốc tế ISO.

BSI là cơ quan tiêu chuẩn hóa quốc gia đầu tiên trên thế giới và tính đến nay đã có hơn 100 tổ chức tương tự là thành viên của tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO) và Ủy ban Điện quốc tế (IEC). BSI là đại diện cho nền công nghiệp Anh tại các cơ quan kể trên, đóng vai trò lớn trong công cuộc hài hòa tiêu chuẩn thế giới. Ngoài ra, BSI cũng là đại diện của Anh Quốc tham gia vào quá trình xây dựng tiêu chuẩn Châu Âu (CEN và CENELECT) trong nỗ lực hoàn thiện một thị trường chung Châu ÂU.

Hơn 15000 tiêu chuẩn Anh đã được ban hành bao trùm các vấn đề lớn sau: Xây dựng dân dụng, vật liệu và hóa chất, điện tử, sản phẩm và dịch vụ tiêu dùng, chăm sóc sức khỏe, hệ thống quản lý và DISC (công nghệ thông tin).

IEC là tổ chức quốc tế về tiêu chuẩn hoá được thành lập sớm nhất (năm 1906). Mục tiêu của IEC là thúc đẩy sự hợp tác quốc tế về tiêu chuẩn hoá trong lĩnh vực điện và điện tử và các vấn đề có liên quan như: chứng nhận sự phù hợp tiêu chuẩn điện và hỗ trợ cho thông hiểu quốc tế. IEC có mối quan hệ hợp tác chặt chẽ với nhiều tổ chức tiêu chuẩn hoá và chuyên môn quốc tế như: ISO, Liên đoàn Viễn thông quốc tế - ITU; Ban Tiêu chuẩn hoá kỹ thuật điện Châu Âu - CENELEC. Đặc biệt, giữa IEC và ISO đã thiết lập một thoả thuận về phạm vi hoạt động của mỗi tổ chức. Theo thoả thuận này, phạm vi hoạt động của IEC bao gồm tiêu chuẩn hoá trong lĩnh vực điện và điện tử. ISO và IEC đã thành lập một Ban kỹ thuật hỗn hợp về công nghệ thông tin được đặt trong cơ cấu các cơ quan kỹ thuật của ISO (ISO/IEC/JTC1).

IEC hiện có 53 nước thành viên là đại diện của ngành công nghiệp điện và điện tử của các nước này, trong đó, trên 60% thành viên là các cơ quan tiêu chuẩn hoá quốc gia.

Cơ cấu tổ chức của IEC bao gồm:

+ Đại hội đồng IEC: họp mỗi năm một lần;

+ Hội đồng IEC: có trách nhiệm kết nạp thành viên mới, bầu Ban điều hành, thông qua các quyết định, chính sách, các vấn đề về tài chính...

+ Các Ban chức năng gồm:

- Ban Điều hành: gồm 12 thành viên là chủ tịch của các Uỷ ban điện quốc gia, chịu trách nhiệm điều hành các hoạt động kỹ thuật của IEC thông qua các Ban kỹ thuật;

- Ban Chính sách chung;

- Ban Chứng nhận sự phù hợp;

- Hội đồng Quản lý.

+ Văn phòng Trung tâm: do Tổng Thư ký điều hành, có trụ sở tại Giơnevơ, Thuỵ Sỹ với 4 giám đốc giúp việc.

+ Các cơ quan kỹ thuật: hiện có khoảng 200 Ban Kỹ thuật và Tiểu ban Kỹ thuật, hơn 700 Nhóm Công tác.

Tổng số tiêu chuẩn IEC hiện hành: gần 4000.

Hiện nay, Việt Nam đang tích cực chuẩn bị các điều kiện để tham gia IEC. Tuy chưa là thành viên của IEC nhưng, hàng năm, chúng ta cũng được cung cấp đầy đủ các tiêu chuẩn do IEC ban hành. Trong những năm gần đây, nhiều TCVN về điện-điện tử được ban hành trên cơ sở chấp nhận các tiêu chuẩn IEC.